Według Amerykańskiego Towarzystwa Weterynaryjnego ds. Zachowania Zwierząt to problemy behawioralne, a nie choroby, są najczęstszą przyczyną oddawania psów do schronisk.
Szkolenie i socjalizacja szczeniaka powinny rozpocząć się natychmiast po przybyciu do nowego domu, najlepiej między 3. a 14. tygodniem życia. To tzw. krytyczny okres socjalizacji, w którym pies uczy się, co jest bezpieczne, a co groźne. Niestety, często słyszana rada, by czekać do zakończenia szczepień, może prowadzić do poważnych problemów behawioralnych, takich jak lęk czy agresja. Najlepsza profilaktyka to wczesna ekspozycja na różne bodźce, ludzi, miejsca i sytuacje. Socjalizacja to nie tylko kontakt z innymi psami, ale także nauka pewności siebie i adaptacji do świata.
Szkolenie szczeniąt – kiedy zacząć i dlaczego to tak ważne?
Niestety często odbieram telefony przerażonych właścicieli, że weterynarz zabronił wychodzenia z psem na dwór do ukończenia pakietu szczepień czyli 12 lub 16 tygodnia.
Za każdym razem, gdy słyszę takie słowa, czuję smutek i frustrację. Nie dlatego, że właściciele źle chcą dla swojego psa – wręcz przeciwnie! Po prostu dostali błędne informacje, które mogą wpłynąć na całe jego życie.
Kiedy najlepiej zacząć szkolenie szczeniaka?
Gdy tylko przyjmiesz malucha pod swój dach, naturalnie chcesz dla niego jak najlepiej. Słuchasz więc hodowcy, weterynarza czy sprzedawcy w sklepie zoologicznym. Problem w tym, że wiele z tych osób przekazuje nieaktualne lub wręcz szkodliwe informacje.
Najczęściej słyszaną radą jest: „Nie wychodź z psem, dopóki nie skończy wszystkich szczepień”. Brzmi rozsądnie? Niestety, to mit, który może zaszkodzić Twojemu pupilowi bardziej niż ewentualne ryzyko choroby.
Krytyczne okno socjalizacji – klucz do zdrowej psychiki psa
Szczenięta mają ograniczony czas, w którym ich doświadczenia kształtują dorosłe życie. To tzw. krytyczny okres socjalizacji, który trwa od około 3. do maksymalnie 14. tygodnia życia. W tym czasie szczeniak uczy się, co jest bezpieczne, a czego należy się bać. Jeśli w tym okresie nie pozna różnych ludzi, miejsc, dźwięków i sytuacji, może wyrosnąć na psa lękliwego lub agresywnego.
Etapy rozwoju szczeniaka:
- 3–5 tydzień – Pierwotna Socjalizacja – Szczenię zaczyna postrzegać otoczenie i uczy się interakcji z rodzeństwem.
- 6–12 tydzień – Wtórna Socjalizacja – Najważniejszy okres adaptacji do ludzkiego świata. Szczeniak powinien doświadczać różnych sytuacji, miejsc i ludzi.
- ok 7–8 tydzień – Moment, w którym matka zaczyna korygować szczeniaki, ucząc je samokontroli. To także optymalny czas na przeprowadzkę do nowego domu.
Co się dzieje, gdy zbyt długo czekasz?
Zbyt późne rozpoczęcie socjalizacji może prowadzić do poważnych problemów behawioralnych, takich jak:
- Lęk separacyjny,
- Strach przed nowymi sytuacjami,
- Agresja wobec ludzi i psów.
Jak zapewnić dobrą socjalizację?
Wszystkie rodziny, które adoptują ode mnie psa dostają pakiet szkoleń – 7 h webinarów, które stworzyłam właśnie po to aby zabezpieczyć rodzinę na pierwsze kilka lat funkcjonowania z nowym członkiem rodziny. Zapoznawania go ze światem i wiele wiele innych.
Socjalizację bowiem należy przeprowadzać w bezpiecznych warunkach, mając na uwadzę to iż szczenie nie jest jeszcze w pełni odporne na choroby. Czyli nie bierzemy 8 tygodniowego szczeniaka do parku, gdzie na pewno spotka się z odchodami innych (nie wiadomo czy zdrowych) psów.
Niemniej jednak przez tych pierwszych kilka tygodni powinien:
- widzieć różne miejsca – miasto, przystanek autobusowy, ruch uliczny, dzieci bawiące się na placu zabaw, inne zwierzęta, ja wykorzystuję na przykład momenty w których jadę na trening piłki nożnej z synem, zawsze biorę szczeniaka – spokojnie siedzimy i przyzwyczajamy się do różnych bodźców (bez interakcji z ludźmi), staję też często np na stacjach benzynowych, czy na parkingu koło centrum handlowego i wiele, wiele innych pomysłów, którymi dzielę się z Wami podczas rozmów oraz na filmikach, które wysyłam Wam – czekającym na odbiór waszego malucha.
- mieć interakcje z ludźmi i innymi psami – oczywiście w kontrolowanych warunkach o których opowiadam w webinarach. Oraz w odpowiedni sposób (BARDZO WAŻNE!), o którym też szeroko opowiadam i bardzo zwracam na to uwagę, mało z nas wie, że interakcja z ludźmi musi przebiegać w odpowiedni sposób dla szczeniaka. Co to oznacza? Obcy ludzie, nieświadomi często podchodząc do naszego szczeniaka wysyłają, nieświadomie mnóstwo sygnałów grożących – podchodzą na wprost, gapią się na naszego psa a często w oczy, schylają się nad nim, wyciągają rękę i głaskają po głowie a często jeszcze się uśmiechają (w języku psim co oznacza gdy drugi pies “szczerzy kły”?) To aż 7 sygnałów grożących. Czy wobec tego nasz pies ma szansę poznać, że ludzie są fajni? To bardzo ważny dla mnie temat i nauka odpowiedniej interakcji z obcymi ludźmi jest dla mnie aspektem numer jeden. Znając swoje szczeniaki opisuję sposób socjalizacji dla każdego z nich adekwatnie. Tak, nie jest on nigdy standardowy, bo każdy szczeniak jest inny. Jeden na podchodzącego człowieka w niezrozumiały dla niego sposób może skończyć się wycofaniem do ludzi, a drugi na tego samego człowieka i identyczny sposób podejścia zareaguje nadmierną ekscytacją. Ale to jest tylko sposób jego reakcji na niekomfortową sytuację. Tylko ze po psie, który się wycofa to widzicie, że mu nie pasuje. A szczeniak, który skacze na nowo poznaną osobę, biega w kółko, podgryza smycz – już nie wzbudza naszego niepokoju. A powinien, ponieważ w ten sposób pies prezentuje tzw “flirting behaviour” czyli udaje głupka. I jeden i drugi szczeniak niestety w przyszłości będzie miał problemy behawioralne związane z nieodpowiednią socjalizacją … a pokazywał to już za młodego szczeniaka – i to jest właśnie czas kiedy należy go nauczyć że ludzie są bezpieczni. Nie będę się tutaj rozpisywała bo ten temat jest dla mnie szeroki i głęboki jak ocean. Natomiast webinary i filmy edukacyjne z socjalizacji konkretnych miotów dokładne rozkładają temat na czynniki pierwsze.
- być nastawiony na różne bodźce – dźwięki, powierzchnie, ruchome przedmioty.
- bawić się w rozwiązywanie problemów, pokonywaniu przeszkód, które stają mu na drodze – te pomagają budować pewność siebie psa.
Ale UWAGA! Słowo SOCJALIZACJA stało się bardzo popularne, używają go już niemal wszyscy hodowcy. Niestety jednak często wydaje mi się, że nie do końca znają rozumienie tego pojęcia, robią ogromne błędy niestety narażając szczeniaki na permanentny stres. Socjalizacja nie polega na przedstawianiu szczeniakom różnych bodźców – socjalizacja to to, co szczeniak z tych bodźców wyciągnie. Jeżeli wyciągnie niekorzystne dla siebie informacje, to wtedy niestety uwrażliwiamy go na ten konkretny bodziec. Czyli wszystkie bodźce muszą być przedstawione dla szczeniaka w sposób, w jaki będą dla tej konkretnej jednostki akceptowalny. Oj też mogłabym rozpisywać się na ten temat, dużo o tym tłumaczę na filmikach edukacyjnych konkretnego miotu. Wtedy tłumaczę Wam krok po kroku jak powinno to wyglądać, jak unikać zagrożeń albo przemienić je w pozytywne doświadczenia.
Szkolenie i socjalizacja szczeniaka to nie tylko nauka siadania czy chodzenia na smyczy – to inwestycja w jego przyszłość. Najważniejsze tygodnie to 3–14 tydzień życia, a najlepszym momentem na rozpoczęcie nauki jest od razu, gdy szczeniak trafi do Twojego domu. Nie daj się zwieść przestarzałym radom – Twojemu psu najbardziej potrzebna jest socjalizacja, nie izolacja! I to jest najważniejsza szczepionka jaką powinien młody szczeniak przyjąć w życiu.
Swoją wiedzą dzielę się z perspektywy wieloletniego hodowcy, ale także behawiorysty,
zoopsychologa, trenera, dogoterapeuty, byłego biegłego sądowego z zakresu kynologii i dobrostanu zwierząt oraz technika weterynarii.
Autorem tekstu jest Edyta Gajewska. Kopiowanie, przetwarzanie, rozpowszechnianie tych materiałów w całości lub w części bez zgody autora jest zabronione.
